مراقبتهای قبل از بارداری
راهنمای جامع برای یک بارداری سالم
چرا مراقبتهای قبل از بارداری اهمیت دارند؟
آمادگی برای بارداری تنها تصمیم به فرزندآوری نیست؛ بلکه یک فرآیند دقیق و حساس است که باید چندین ماه قبل از اقدام آغاز شود. مراقبتهای پیش از بارداری به والدین کمک میکند وضعیت سلامت خود را ارزیابی کنند و عوامل خطر را کاهش دهند. بسیاری از مشکلات بارداری و اختلالات جنینی ناشی از عدم توجه به وضعیت سلامت والدین قبل از بارداری است.
متخصصان زنان توصیه میکنند که حداقل سه ماه قبل از بارداری بررسیها و آزمایشهای ضروری انجام شود. سلامت مرد نیز به همان اندازه اهمیت دارد، زیرا کیفیت اسپرم نقش مستقیم در باروری و سلامت جنین دارد.
اصلاح سبک زندگی: اولین قدم در آمادهسازی برای بارداری
تغذیه سالم و غنی از ویتامینها
بدن مادر برای حمل جنین به منابع کافی از مواد مغذی نیاز دارد:
-
مصرف اسید فولیک، آهن، روی، ویتامین D و کلسیم
-
افزایش مصرف میوه و سبزیجات تازه
-
استفاده از غلات کامل، پروتئینهای باکیفیت و چربیهای سالم
-
کاهش مصرف غذاهای فراوریشده و شیرینیجات
کمبودهای تغذیهای یکی از دلایل ناباروری و اختلال رشد جنین است که باید پیش از بارداری اصلاح شود.
رسیدن به وزن ایدهآل
چاقی و کمبود وزن هر دو میتوانند خطرات بارداری را افزایش دهند:
-
چاقی: ناباروری، فشار خون بارداری، دیابت بارداری، زایمان زودرس
-
کمبود وزن: اختلال رشد جنین و سقط
قطع مواد مضر
حداقل چند ماه پیش از بارداری، باید مواد زیر قطع شوند:
-
دخانیات و قلیان
-
الکل
-
مواد مخدر
-
مصرف زیاد کافئین
این مواد میتوانند باعث اختلالات هورمونی، سقط جنین و ناهنجاریهای جنینی شوند.فعالیت بدنی منظم
ورزش منظم به حفظ وزن سالم، کاهش استرس، بهبود تخمکگذاری و تنظیم هورمونها کمک میکند.
بررسی سلامت عمومی مادر
عملکرد تیروئید
اختلالات تیروئید میتوانند باعث ناباروری، سقط مکرر و اختلالات رشد جنین شوند. درمان پیش از بارداری ضروری است.
کمخونی و ذخایر آهن
کمخونی باعث ضعف، خستگی و کاهش تحمل بارداری میشود و درمان آن پیش از بارداری بسیار اهمیت دارد.
کنترل قند خون و عملکرد اندامها
بیماریهای مزمن مانند دیابت، بیماریهای کلیه و کبد باید قبل از بارداری کنترل شوند.
آزمایشهای خون ضروری پیش از بارداری
گروه خونی و فاکتور RH
ناسازگاری RH بین مادر و جنین میتواند مشکلات جدی ایجاد کند. تزریق آمپول روگام در صورت نیاز، خطرات را کاهش میدهد.
آزمایشهای عفونی مهم
شامل:
-
HIV
-
هپاتیت B و C
-
سیفلیس
-
توکسوپلاسموز
-
بررسی ایمنی در برابر سرخجه
تشخیص و درمان این عفونتها پیش از بارداری، از انتقال بیماری به جنین جلوگیری میکند.
بررسیهای تخصصی زنان
سونوگرافی لگن
برای بررسی:
-
تخمدانها
-
فیبرومها و کیستها
-
شکل و ساختار رحم
تست پاپ اسمیر و سلامت دهانه رحم
تست پاپ اسمیر مشکلات زیر را شناسایی میکند:
-
HPV
-
سلولهای پیشسرطانی
-
التهاب و عفونت
تشخیص به موقع مشکلات دهانه رحم، خطرات بارداری را کاهش میدهد.
سلامت مرد و نقش آن در باروری
آزمایش اسپرم
کیفیت، تعداد، تحرک و شکل اسپرم بررسی میشود و مشکلات احتمالی در باروری مشخص میگردد.
بهبود کیفیت اسپرم
با اصلاح سبک زندگی، مصرف مکملهای ضروری و کاهش استرس، کیفیت اسپرم بهبود مییابد و شانس باروری افزایش مییابد.
مشاوره ژنتیک قبل از بارداری
مشاوره ژنتیک برای زوجینی که:
-
سابقه بیماری ژنتیکی در خانواده دارند
-
مادر بالای ۳۵ سال است
-
سابقه سقط مکرر دارند
توصیه میشود. پزشک ممکن است آزمایشهای تخصصی مانند تالاسمی، بیماریهای متابولیک یا PGD را پیشنهاد کند تا از تولد نوزاد مبتلا جلوگیری شود.
واکسیناسیونهای ضروری پیش از بارداری
-
سرخجه
-
سرخک
-
اوریون
-
هپاتیت B
-
آنفولانزا
-
HPV
برخی واکسنها مثل سرخجه باید حداقل یک ماه قبل از بارداری تزریق شوند تا از آسیب به جنین جلوگیری شود.
مصرف مکملها و ویتامینهای ضروری
اسید فولیک
مصرف روزانه اسید فولیک از سه ماه قبل از بارداری، خطر نقص لوله عصبی جنین را تا ۷۰٪ کاهش میدهد.
سایر مکملها
-
ویتامین D
-
آهن
-
ید
-
کلسیم
-
روی
-
امگا ۳
دوز دقیق توسط پزشک تعیین میشود.
آمادگی روانی قبل از بارداری
استرس و مشکلات روانی میتوانند عملکرد هورمونها را تحت تأثیر قرار دهند و حتی باعث تأخیر در بارداری شوند. مشاوره روانشناسی در صورت اضطراب، افسردگی یا مشکلات خانوادگی توصیه میشود.
زمانبندی مراقبتها
-
۶ ماه قبل از بارداری: اصلاح سبک زندگی، شروع مصرف مکملها
-
۳ تا ۶ ماه قبل: آزمایشها و معاینات اولیه
-
۲ ماه قبل: تکمیل واکسیناسیونها
-
ماه آخر: برنامه غذایی، ورزش، خواب و استراحت منظم
جمعبندی نهایی
مراقبتهای پیش از بارداری سلامت مادر، پدر و جنین را تضمین میکند. انجام آزمایشها، کنترل بیماریها، تکمیل واکسیناسیون، مشاوره ژنتیک، مصرف مکملها و اصلاح سبک زندگی، شانس بارداری سالم و تولد نوزاد بدون مشکل را افزایش میدهد. این مرحله یکی از مهمترین تصمیمات زندگی و پایهگذار آینده خانواده است.
مشاوره تخصصی با دکتر معصومه طالبی
اگر قصد بارداری دارید و میخواهید این مسیر مهم را با اطمینان کامل و بدون ریسک آغاز کنید،
دکتر معصومه طالبی، جراح و متخصص زنان و فوقتخصص لاپاراسکوپی پیشرفته، آماده ارائه:
-
مشاوره تخصصی پیش از بارداری
-
انجام تمام آزمایشها و بررسیهای لازم
-
برنامهریزی سبک زندگی و مکملها
است.
همین حالا نوبت رزرو کنید و قدم اول برای یک بارداری سالم را بردارید.