فیبروم رحم چیست؟ علائم، تشخیص، انواع و روش‌های درمان فیبروم

فیبروم رحم یکی از شایع‌ترین توده‌های خوش‌خیم در میان زنان است که در سنین باروری ایجاد می‌شود. این توده‌های غیرسرطانی که در دیواره‌های عضلانی رحم رشد می‌کنند، می‌توانند ابعاد متفاوتی داشته باشند و از چند میلی‌متر تا چندین سانتی‌متر متغیر باشند. بسیاری از زنان بدون اینکه بدانند به فیبروم رحم مبتلا هستند، سال‌ها با آن زندگی می‌کنند، زیرا این توده‌ها در برخی موارد هیچ علامت خاصی ایجاد نمی‌کنند.

با این حال، در صورت بروز علائم شدید مانند خونریزی غیرطبیعی و درد شدید، مراجعه به یک متخصص باتجربه از طریق پلتفرم دکتریاب می‌تواند اولین قدم برای کنترل و درمان این عارضه باشد. شناخت انواع این توده‌ها و روش‌های درمانی آن‌ها به بهبود کیفیت زندگی زنان کمک شایانی می‌کند.

فیبروم رحم که با نام‌های علمی میوم یا لیومیوم نیز شناخته می‌شود، رشد بیش از حد سلول‌های ماهیچه‌ای رحم است. این توده‌ها به طور کامل خوش‌خیم هستند و احتمال تبدیل شدن آن‌ها به تومورهای سرطانی بسیار کم و نزدیک به صفر است. این عارضه معمولاً در سنین باروری یعنی بین ۳۰ تا ۵۰ سالگی بیشتر دیده می‌شود.

اگرچه علت دقیق بروز این توده‌ها به طور کامل مشخص نیست، اما هورمون‌های استروژن و پروژسترون نقش بسیار مهمی در رشد فیبروم رحم ایفا می‌کنند. به همین دلیل، پس از دوران یائسگی و کاهش سطح هورمون‌ها، این توده‌ها معمولاً کوچک‌تر می‌شوند و علائم آن‌ها به مرور بهبود می‌یابد.

توده‌های فیبرومی بر اساس محلی که در رحم رشد می‌کنند به دسته‌های مختلفی تقسیم می‌شوند. موقعیت قرارگیری این توده‌ها تأثیر زیادی بر نوع علائم و روش درمان فیبروم رحم دارد. پزشکان متخصص با بررسی دقیق این موقعیت‌ها بهترین راهکار درمانی را پیشنهاد می‌دهند. شناخت این انواع به شما کمک می‌کند تا درک بهتری از وضعیت خود داشته باشید.

این نوع رایج‌ترین شکل فیبروم رحم است که درون دیواره عضلانی رحم رشد می‌کند. رشد این توده‌ها باعث کشیدگی و بزرگ شدن رحم می‌شود و می‌تواند دردهای شدیدی در ناحیه لگن و پریودهای سنگین ایجاد کند. این فیبروم‌ها معمولاً با احساس سنگینی مداوم در زیر شکم همراه هستند.

این توده‌ها در بخش بیرونی دیواره رحم رشد می‌کنند و به سمت حفره شکمی متمایل می‌شوند. فیبروم‌های ساب‌سروزال می‌توانند به اندام‌های مجاور مانند مثانه یا روده فشار وارد کنند و باعث تکرر ادرار یا یبوست شوند. این نوع توده‌ها معمولاً تأثیر کمتری بر میزان خونریزی قاعدگی دارند.

این توده‌ها در لایه داخلی رحم یا همان آندومتر رشد می‌کنند. با اینکه شیوع کمتری دارند، اما می‌توانند عامل اصلی خونریزی‌های شدید، پریودهای طولانی‌مدت و مشکلات مربوط به ناباروری باشند. تشخیص دقیق این توده‌ها نیاز به معاینات فوق‌تخصصی دارد.

این نوع فیبروم‌ها با یک ساقه باریک به دیواره داخلی یا بیرونی رحم متصل می‌شوند. در صورت پیچ خوردن این ساقه، بیمار درد ناگهانی و بسیار شدیدی را تجربه خواهد کرد که نیاز به مداخله فوری پزشکی دارد. این حالت یک وضعیت اورژانسی به شمار می‌رود.

بسیاری از زنان مبتلا به این عارضه علائم خاصی ندارند، اما در صورت بزرگ شدن توده‌ها، نشانه‌ها ظاهر می‌شوند. شایع‌ترین علامت این بیماری، تغییر در الگوی قاعدگی است. خونریزی‌های بسیار شدید، قاعدگی‌های طولانی‌تر از یک هفته و لکه‌بینی بین دوره‌ها از علائم اولیه فیبروم رحم هستند. این خونریزی‌های مداوم می‌توانند منجر به کم‌خونی و خستگی مفرط شوند که بر کارایی روزانه بیمار اثر منفی می‌گذارد.

علاوه بر تغییرات قاعدگی، دردهای لگنی مستمر، احساس فشار در زیر شکم و کمردردهای مزمن نیز از نشانه‌های شایع هستند. فشار توده به مثانه باعث تکرر اادرار و عدم تخلیه کامل آن می‌شود. همچنین، فشار به روده بزرگ می‌تواند یبوست مزمن ایجاد کند. عوارض فیبروم رحم می‌تواند زندگی روزمره را با اختلالاتی مواجه کند و در صورت عدم درمان، مشکلات پیچیده‌تری به همراه داشته باشد. در برخی موارد، درد در حین رابطه جنسی نیز گزارش می‌شود.

علت دقیق رشد این توده‌ها هنوز مشخص نیست، اما تحقیقات نشان می‌دهند که عوامل متعددی در بروز آن‌ها نقش دارند. ژنتیک و سابقه خانوادگی یکی از قوی‌ترین عوامل است، اگر مادر یا خواهر شما به این بیماری مبتلا بوده باشد، احتمال ابتلای شما نیز افزایش می‌یابد. تغییرات هورمونی نیز نقش کلیدی در رشد فیبروم رحم دارند. استروژن و پروژسترون که دیواره رحم را بازسازی می‌کنند، رشد فیبروم را نیز تحریک می‌کنند. به همین دلیل در دوران بارداری که سطح هورمون‌ها بالا است، رشد این توده‌ها سریع‌تر می‌شود.

عوامل محیطی و سبک زندگی نیز در این زمینه مؤثر هستند. شروع زودهنگام قاعدگی در سنین پایین، چاقی و اضافه وزن، کمبود ویتامین دی و رژیم‌های غذایی سرشار از گوشت قرمز از دیگر مواردی هستند که ریسک ابتلا را افزایش می‌دهند. سبک زندگی فعال و رژیم غذایی مناسب می‌تواند خطر ابتلا به فیبروم رحم را به شدت کاهش دهد. مصرف منظم میوه‌ها و سبزیجات نقش پیشگیرانه مهمی دارد.

پزشکان متخصص برای تشخیص دقیق فیبروم رحم از روش‌های تصویربرداری پیشرفته استفاده می‌کنند. در مرحله اول، معاینه فیزیکی لگن توسط متخصص زنان می‌تواند تغییر در شکل یا اندازه رحم را نشان دهد. با این حال، برای تایید نهایی و تعیین دقیق نوع و تعداد توده‌ها، روش‌های تصویربرداری ضروری است که به دقت روند درمانی را هدایت می‌کند.

سونوگرافی شکمی و واژینال رایج‌ترین و در دسترس‌ترین روش تشخیصی است. در موارد پیچیده‌تر، پزشک ممکن است ام‌آر‌آی را تجویز کند تا تصویر دقیق‌تری از اندازه و موقعیت توده‌ها به دست آورد. هیستروسکوپی نیز روش دیگری است که در آن یک تلسکوپ کوچک از طریق واژن وارد رحم می‌شود تا لایه داخلی به طور مستقیم بررسی شود. برای یافتن بهترین متخصصان تشخیص و درمان، می‌توانید به سایت دکتریاب مراجعه کرده و نوبت خود را به راحتی رزرو کنید.

بسیاری از افراد تفاوت بین فیبروم رحم و کیست تخمدان را به درستی متوجه نمی‌شوند، در حالی که این دو بیماری کاملاً مجزا هستند. فیبروم رحم یک توده عضلانی و سفت است که در دیواره‌های رحم رشد می‌کند. اما کیست تخمدان کیسه‌ای پر از مایع است که درون یا روی تخمدان‌ها تشکیل می‌شود. علائم این دو نیز تا حدی متفاوت است، کیست‌ها معمولاً باعث درد ناگهانی در یک طرف شکم می‌شوند، در حالی که فیبروم‌ها بیشتر با خونریزی‌های شدید همراه هستند.

درمان این بیماری بر اساس سن بیمار، شدت علائم، تمایل به بارداری در آینده و اندازه توده‌ها تعیین می‌شود. در مواردی که توده‌ها کوچک هستند و علامتی ندارند، درمان فعالی نیاز نیست و فقط پایش دوره‌ای توصیه می‌شود. پزشک با تصویربرداری‌های متوالی روند رشد توده‌ها را تحت نظر می‌گیرد تا در صورت نیاز مداخله لازم را انجام دهد.

داروهای مختلفی برای کنترل علائم فیبروم رحم تجویز می‌شوند. مسکن‌های ضدالتهابی می‌توانند درد را کاهش دهند. داروهای هورمونی مانند قرص‌های ضدبارداری به تنظیم چرخه قاعدگی و کاهش خونریزی کمک می‌کنند. همچنین، داروهای هورمونی خاص با کاهش موقت سطح استروژن، باعث کوچک شدن توده‌ها پیش از جراحی می‌شوند. داروها نقش بسیار مهمی در کنترل علائم ناشی از فیبروم رحم دارند اما درمان قطعی به شمار نمی‌روند.

یکی از روش‌های نوین، آمبولیزاسیون شریان رحم است که در آن جریان خون‌رسانی به توده‌ها قطع می‌شود تا به مرور زمان کوچک شوند و از بین بروند. روش دیگر، استفاده از امواج اولتراسوند متمرکز تحت هدایت ام‌آر‌آی است که بدون ایجاد هیچ برشی، توده‌ها را با حرارت نابود می‌کند. یکی از روش‌های کم‌تهاجمی برای از بین بردن فیبروم رحم استفاده از این امواج پیشرفته است که عوارض بسیار کمی دارد.

در مواردی که توده‌ها بزرگ بوده یا علائم شدیدی ایجاد کنند، جراحی گزینه اصلی است. جراحی میومکتومی فقط توده‌ها را خارج کرده و رحم را حفظ می‌کند که برای زنان خواهان بارداری مناسب است. این عمل می‌تواند به صورت باز یا از طریق جراحی لاپاراسکوپی زنان انجام شود که روشی با تهاجم کمتر و بهبودی سریع‌تر است. پس از انجام عمل جراحی، کنترل مجدد وضعیت فیبروم رحم الزامی است. در موارد شدیدتر که بیمار تمایلی به بارداری ندارد، جراحی هیسترکتومی انجام می‌شود.

بسیاری از خانم‌ها در کنار درمان مشکلات داخلی مانند فیبروم رحم، به دنبال بهبود ظاهر و کیفیت زندگی زناشویی خود نیز هستند. برای مثال، انجام جراحی زیبایی واژن مانند لبیاپلاستی می‌تواند با مشورت پزشک پس از بهبود کامل مشکلات رحمی انجام شود تا راحتی و اعتماد به نفس بیشتری را برای فرد به ارمغان آورد. هماهنگی با یک جراح ماهر در دکتریاب به شما کمک می‌کند تا بهترین برنامه درمانی و زیبایی را متناسب با نیاز خود تنظیم کنید.

تغذیه مناسب می‌تواند به تنظیم هورمونی و کنترل رشد فیبروم رحم کمک کند. مصرف الیاف گیاهی، غلات کامل، میوه‌ها و سبزیجات تازه به دلیل داشتن آنتی‌اکسیدان بالا توصیه می‌شود. همچنین کاهش مصرف گوشت قرمز و چربی‌های اشباع‌شده می‌تواند به تنظیم هورمون‌ها کمک کند. ورزش منظم و حفظ وزن مناسب نیز با کاهش بافت چربی ریسک رشد توده‌ها را به میزان چشمگیری کاهش می‌دهد و به سلامت عمومی کمک می‌کند.

بارداری در حضور فیبروم رحم ممکن است با چالش‌هایی همراه باشد، هرچند بسیاری از زنان دوران بارداری بی‌خطری را سپری می‌کنند. وجود این توده‌ها بسته به اندازه و موقعیت خود ممکن است احتمال سقط جنین، زایمان زودرس یا قرارگیری نادرست جنین در رحم را افزایش دهد. به همین دلیل، بررسی و کنترل این توده‌ها قبل از اقدام به بارداری بسیار حائز اهمیت است و باید تحت نظارت پزشک باشد.

اگر علائمی مانند درد مداوم لگن، پریودهای بسیار سنگین با لخته‌های بزرگ، لکه‌بینی مداوم، تکرر اادرار بدون علت مشخص یا درد در حین رابطه جنسی دارید، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید. تشخیص زودهنگام می‌تواند مانع از پیشرفت بیماری و نیاز به جراحی‌های سنگین شود. با استفاده از سیستم نوبت‌دهی دکتریاب، دسترسی به برترین متخصصان زنان کشور در کوتاه‌ترین زمان ممکن فراهم شده است.

تجربه اول:

اولین بار که متوجه شدم به فیبروم رحم مبتلا هستم، استرس زیادی داشتم. فکر می‌کردم این توده‌ها ممکن است خطرناک باشند یا مانع بارداری‌ام شوند. اما پس از مشورت با یک پزشک متخصص که از طریق دکتریاب پیدا کردم، متوجه شدم با درمان‌های ساده و کنترل هورمونی می‌توان به راحتی با آن مواجه شد.

تجربه دوم:

تغییر در سبک زندگی، کاهش مصرف گوشت قرمز و انجام ورزش منظم به من کمک کرد تا علائم شدید قاعدگی را کنترل کنم. کنترل فیبروم رحم کار سختی نیست اگر به موقع اقدام کنید و توصیه‌های پزشک خود را به دقت انجام دهید. پیشنهاد می‌کنم چکاپ‌های زنان را هرگز به تعویق نیندازید.

من، دکتر معصومه طالبی، رسالتم را حفظ سلامت زنان در تمام مراحل زندگی می‌دانم و به‌عنوان مادری که دشواری‌ها و زیبایی‌های بارداری را تجربه کرده، درد و آرزوهای زنان را به‌خوبی درک می‌کنم.

مسیر کاری‌ام از سال ۱۳۹۰ در بیمارستان اکبرآبادی آغاز شد و با علاقه به رشته زنان، گذراندن طرح در راسک و دلیجان و سپس طی‌کردن فلوشیپ لاپاراسکوپی پیشرفته در تهران ادامه یافت.

با وجود سختی‌های دوران بارداری و داشتن نوزاد، در سال ۱۴۰۰ مدرک لاپاراسکوپی پیشرفته را دریافت کردم و امروز بخش قابل توجهی از جراحی‌های زنان را به‌صورت کم‌تهاجمی انجام می‌دهم. همچنین برای کاهش فشار مالی بیماران، امکان پرداخت قسطی جراحی فراهم شده است.

← مرکز ناباروری در اسلامشهر

←لاپاراسکوپی رحم و تخمدان چیست؟